जिल्लाको परिचय
2076-05-27
2076-05-27
जिल्लाको सामान्य परिचय
रौतहट नेपालको मधेश प्रदेशको दक्षिण-पूर्वी तराई क्षेत्रमा अवस्थित जिल्ला हो । यस जिल्लाको पूर्वमा सर्लाही, पश्चिममा बारा, उत्तरमा मकवानपुर र दक्षिणमा भारतको बिहार राज्यको सितामढी जिल्ला र पूर्वी-चम्पारण जिल्ला पर्दछ । समुद्र सतहबाट १२२ मिटर देखि २४४ मिटर सम्मको उचाईमा अवस्थित रौतहट जिल्लाको क्षेत्रफल १,१२६ वर्ग-किलोमिटर (१,०३,७०९ हेक्टर) छ । रौतहट जिल्लाको सदरमुकाम गौर हो । नेपालको मधेश प्रदेशमा अवस्थित यस जिल्लामा साविकमा ८४ वटा गा.वि.स. र ३ वटा नगरपालिका कायम रहेकोमा हाल स्थानिय निकाय पुन संरचना अनुसार यस जिल्लामा १६ वटा नगरपालिका र २ वटा गाउँपालिका कायम भएका छन् ।
रौतहट नेपालको मध्य तराईमा पर्ने जिल्ला हो । विविध आर्थिक, सामाजिक तथा सांस्कृतिक विशेषता र सम्भाव्यता बोकेको यो जिल्ला उत्तर-दक्षिणतर्फ २६˚४४' देखि २७˚१४' अक्षांशर८५˚१४' देखि८५˚३०' सम्मको पूर्वी देशान्तरमा फैलिएको छ । उष्ण तथा समशितोष्ण हावापानी रहने यस क्षेत्रमा वर्षा २१२५ मिलिमिटर सम्म हुन्छ । यस जिल्लाको पूर्वमा सर्लाही जिल्लासंग बागमति नदीले, पश्चिममा बारा जिल्लासंग धनसर तथा अडुवा खोला, उत्तरमा मकवानपुर जिल्लासंग चुरे श्रृंखलाले र दक्षिणमा छिमेकी देश भारतको उत्तर-राज्य विहारको बैरगनियाँले सिमाना निर्धारण गरेको छ ।
वि.स. २०७८ को जनगणना अनुसार नेपालको कुल जनसंख्या २,९१,६४,५७८ को २.८% अर्थात ८,१३,५७३ जना बसोबास गर्दछन् । यस मध्ये पुरूषको संख्या ४,०८,४१३.६ (५०.२%) तथा महिलाको संख्या ४,०५,१५९ (४९.८%) रहेको छ । यस जिल्लामा परिवार संख्या १,३७,०३२ घरधुरी बसोबास गर्दछन्, परिवारको औसत आकार ५.९४% व्यक्तिरु प्रति घरपरिवार रहेको छ । लैंगिक अनुपात १००.८०, जनघनत्व ७२३ व्यक्तिहरु प्रतिवर्ग कि.मि. र वार्षिक जनसंख्या वृद्धिदर १.६३% रहेको छ, साक्षरता ५७.८% रहेको छ । क्षेत्रफलको दृष्टिले रौतहट मधेश प्रदेशको दोश्रो सानो जिल्ला हो । यस जिल्लाको १० प्रतिशत क्षेत्रफल जंगलले ओगटेको छ ।
भौगोलिक अवस्थिति
|
अक्षांश |
२६° ४४ ' देखी २७° १४ ' उत्तरी अक्षांश |
|
देशान्तर |
८५° १४ ' देखी ८५° ३०' पुर्वी देशान्तर |
|
पूर्व |
सर्लाही जिल्ला |
|
पश्चिम |
बारा जिल्ला |
|
उत्तर |
मकवानपुर र सिन्धुली जिल्ला |
|
दक्षिण |
भारतको विहार राज्यको सितामढी र पूर्वी चम्पारण (सितामढी) जिल्ला |
|
उचार्इ |
समुद्र सतहबाट १२२ मिटर देखि २४४ मिटर सम्म |
|
स्थानीय तह |
१८ वटा ( १६ वटा नगरपालिका, २ वटा गाँउपालिका ) |
|
कुल क्षेत्रफल |
१,१२६ वर्ग कि.मि. (१,१२,६०० हेक्टर) |
|
पुर्व पश्चिम लम्बाई-औसत |
३० कि.मी. पुर्व-पश्चिम |
|
उत्तर दक्षिण चौडाइ –औसत |
३३ कि.मी. उत्तर-दक्षिण |
|
राजमार्गको लम्बाई |
२७ कि.मी. |
|
भारतसंग जोडिएको सिमानाको |
३२ कि.मी. |
|
जिल्ला सदरमुकाम |
गौर |
|
कुल जनसंख्या |
८,१३,५७३ मध्ये महिला - ४,०५,१७० जना,पुरुस - ४,०८,४०३ जना ( राष्ट्रिय जनगणना २०७८ अनुसार ) |
|
हावापानी |
उष्ण समशितोष्ठ |
|
टेलिफोन कोड |
०५५ |
|
भाषा |
बजिका ६०.३%, उर्दु १९.३%, नेपाली ६.१%, भोजपुरी ४.३%, थारु ३.३%, मैथिली ३.०%, तामाङ्ग १.७% |
|
जाती |
मुस्लिम, यादव, थारु, मल्लाह, ब्राह्मण, भुमिहार, डोम, चमार, ठाकुर, बनिया |
|
धर्म |
ईश्लाम, हिन्दु, बौद्ध, ईसाइ |
|
मुख्य चाडपर्व |
छठ, होली, तिहार, दशैं, रमजान, ईद |
|
मुख्य आर्थिक केन्द्रहरु |
गौर, चन्द्रनिगाहपुर, गरुडा |